1: Không có gì không có khả năng
Chương 881
Cho nên lão vừa cắn răng kiên trì vừa đau khổ suy nghĩ rốt cuộc vấn đề nằm ở đâu?
Lối thoát ở đâu? Đây cũng là vấn đề các sử gia, chính trị gia đời sau tranh luận không ngớt. Có người nói bản thân tân pháp có khuyết điểm; có người nói, tân pháp là tốt, chỉ là người bên dưới bằng mặt mà không bằng lòng, chấp hành không nghiêm chỉnh nên mới hỏng; còn có người nói, Thượng Quan Thừa tướng quá kiêu ngạo, không thể đoàn kết quần chúng, cho nên bị cô lập, biến pháp thất bại; vân vân và vân vân.
Tới tận khi đại học giả Vương An Thạch phát biểu “Luận Thượng Quan Vân Hạc biến pháp thất bại sơ” (sơ luận về nguyên nhân thất bại của biến pháp của Thượng Quan Vân Hạc), rốt cuộc khắp nơi mới cùng công nhận, mới xem như kiến giải của triều đình.
Vương An Thạch cho rằng, thất bại có ba nguyên nhân. Thứ nhất, biến pháp của Thượng Quan Vân Hạc chỉ nhằm vào da lông, chứ không chạm đến được trung tâm vấn đề - chi nhiều hơn thu.
Mà chi quá nhiều là vì quan lại vô dụng trong triều đình quá nhiều, chỗ trống trong quân đội quá nhiều. Không nhằm vào đám hư quan, vấn đề tài chính căn bản không thể giải quyết. Nhưng cải cách củaThượng Quan Thừa tướng lại lấy tăng thu quốc khố làm chính, như vậy không thể giải quyết tận gốc vấn đề tài chính.
“Cải lương trâu nghị” của Quán Đào đã nói rõ, ngoài khai nguyên còn phải cắt giảm nhân viên công vụ thừa thãi từ đó giảm chi tiêu công, kiểm tra hư hướng quân đội mà cắt giảm quân phí. Căn cứ theo tính toán của Quán Đào, nếu tiết kiệm tốt, chi quân chính ít nhất sẽ giảm bớt mười triệu lượng mỗi năm. Làm sao quốc khố túng quẫn cho được?
Mà hiện tại Thượng Quan Thừa tướng lại chỉ khai nguyên chứ không tiết kiệm, giống như rót nước vào một cái thủng đầy lỗ thủng, làm sao đầy cho nổi?
Thứ hai, bản thân chính sách cũng có khuyết điểm trí mạng. Lấy thanh miêu pháp làm ví dụ. Thanh miêu pháp quy định phàm là dân hộ ở châu huyện các cấp hàng năm thu hai tiền hai lần hai mùa thu hạ, nhưng có thể đến quan phủ địa phương mượn tiền mặt hoặc lwog thực giống trợ cấp canh tác.
Nhưng khi thực hành lại hoàn toàn khác với lý tưởng. Nếu dân hộ nghèo khó tự nguyện xin vay quan tiền còn có thể hiểu, nhưng trên thực tế là quan địa phương bắt buộc nông dân đảm bảo lẫn nhau, rồi chia ra ép vay, gọi là tán thanh miêu. Họ làm vậy, một mặt là để đối phó với nhiệm vụ triều đình giao cho, mặt khác để đảm bảo thu được toàn bộ vốn và lãi.
Mà cụ thể, trong quá trình tán thanh miêu, đối tượng là các hộ trung thượng chứ không phải hộ nghèo đói. Vì họ sợ hộ nghèo đói không thể trả lại, chứ hộ trung thượng còn cần dùng tiền mầm vay vào mùa hạ để qua nạn đói vào mùa xuân sao?
Người cần tiền thì không có, không cần lại bị ép lấy, còn nói gì đến vì dân? Có người muốn nói, chuyện tốt này sao lại đẩy ra ngoài? Ngươi cho là không ai cần à?
Trong thanh miêu pháp quy định, lợi tức sẽ thu hai phần, tức là 20% tổng ngạch, nói cho đúng là, quan phủ cưỡng ép cho người ta vay một khoản, hoặc tiền tài hoặc lương thực, đến mùa thu người ta sẽ phải trả thêm hai phần nữa. Có khác quái gì cướp? Không bằng sưu cao thuế nặng.
Nguyên nhân thứ ba, là vì Bệ hạ tự nhiên xuất hiện, khiến cho thực lực của nước Tề bị thương nặng, tình thế họa vô đơn chí, của cải hai năm trước gom góp được nhanh chóng tiêu sạch không còn. Đương nhiên biến pháp không thể tiếp tục thực hiện. Ừm, nếu nể mặt muốn nịnh nọt thì không nói cũng được.
Cho nên, cách giải thích của giới cầm quyền là không có nguyên nhân thứ ba.
Thiên văn chương này vưa xuất hiện, thế nhân đều đánh giá Vương An Thạch cao hơn nhiều. Có rất nhiều quan lớn hiển quý có lòng vì nước đều cảm thán: Nếu Thượng Quan Thừa tướng có kiến thức của Lâm Xuyên tiên sinh, thiên hạ thuộc về ai còn chưa biết.
Nhưng Tư Mã Quang cùng thời với Vương An Thạch lại cho rằng, với kiến thức của Vương An Thạch, không thể có chuyện chỉ biết khai nguyên (tăng thu), mà không tiết kiệm. Sở dĩ biết mà khong làm, là vì khai nguyên đã vấp phải lực cản lớn như thế rồi, nếu tiết kiệm, nói thẳng ra thì, chỉ sợ sẽ bị đám đạt quan quý tộc, văn quan võ tướng bi phẫn ăn thịt mất! Một ngày cũng không biến nổi…
Tư Mã Quang còn cho rằng Thượng Quan Thừa tướng hiểu rất rõ lợi hại trong đó. Lão ta biết rõ quốc khố nước Tề đã trống rỗng đến mức nào, nếu không tăng thu, không đợi nước Tần đến đánh, bản thân minh đã hỏng mất rồi. Nhưng lão vẫn đang nghĩa vô phản cố mà làm, mục đích không phải chữa hết bệnh trầm kha, mà chỉ muốn kéo lại chút tính mạng của quốc gia đã gần như sụp đổ…
Tư Mã Quang xâm nhập thật sâu vào linh hồn Thượng Quan Thừa tướng, cho rằng lão nhân gia ông ta làm vậy là có mưu tính sâu xa… Kéo dài suốt hai trăm năm, cả ba quốc gia đều đã ở trạng thái miệng cọp gan thỏ, bách bệnh quấn thân.
Hẳn lão cho rằng tình huống nước Tần còn tệ hơn cả nước Tề…. Trên giang hồ thường so ai mạnh hơn ai, có đôi khi cũng la so ai thảm hại hơn ai… Nếu phấn chấn được tinh thần, kích phát ra toàn bộ tiềm năng, thừa dịp đối phương đang bệnh mà lấy mạng, coi như đẩy nguy cơ của mình sang nước Tần.
Tư Mã Quang cho rằng Thượng Quan Thừa tướng thực sự hy vọng Bách Thắng Công có thể dốc sức cả nước đánh một lần là xong, bắt hết chủ lực nước Tần, từ nay về sau ta cần ta cứ lấy, dùng tiền nước Tần để nuôi nước Tề. Đây là một ván bài cực lớn đánh cược bằng vận mệnh quốc gia. Nếu thành công, hai việc khó khăn đều được giải quyết xong xuôi, mà nếu thất bại thì sẽ chỉ chết nhanh hơn mà thôi.
Quan điểm này có thể giải thích được vì sao Thượng Quan Vân Hạc lại đồng ý với kế hoạch tác chiến của Bách Thắng Công. Đằng nào ngựa cũng chết, thấy hy vọng nó sống được thì chọn thôi!
Từ đó có thể thấy được Tư Mã Quang vẫn cực kỳ tán thưởng lá gan dám gánh trách nhiệm của Thượng Quan Thừa tướng. Tuy nhiên, ông ta không thể không thừa nhận, Thượng Quan Vân Hạc đã đánh giá thấp độ ngu si tham lam của đám thủ hạ kia. Vào lúc gian nan, những kẻ đó còn muốn lợi dụng biến pháp cướp đoạt của dân chúng, đây mới là nguyên nhân khiến cho mâu thuẫn đáng lẽ vài năm sau mới bùng nổ lại xuất hiện sớm như vậy.
Nhưng cho dù thế nào đi nữa, Thượng Quan Thừa tướng vẫn đã hoàn thành yêu cầu của Bách Thắng Công, tập trung lực lượng để đánh một trận với nước Tần.
Trước khi phân ra được thắng bại thì còn chưa biết kết cục, chẳng lẽ không đúng sao?
Ít nhất, trước mắt thì, xem ra là thế.
Mặc kệ hậu nhân yêu ma hóa lão cũng được, hay khen thành thánh nhân cũng được, Thượng Quan Vân Hạc đều không quan tâm. Quan tâm duy nhất của lão là khi nào lão già Triệu Vô Cữu kia có thể đánh thắng trận này!
Cỗ kiệu đi thẳng tới hướng tây, tới lâm viên Hoàng gia ở phía tây Kinh thành, cuối cùng dừng lại trước điện Vạn Thọ. Hàng năm Hưng Hóa Hoàng đế của nước Tề đều sống ở đây…
Kiến trúc của điện Vạn Thọ này khác với các kiến trúc cung đình khác, giống Đại Hùng bảo điện trong miếu hơn, vì Hưng Hóa Hoàng đế nước Tề là một Phật tử cuồng nhiệt, đôi khi còn hơn cả làm Hoàng đế, thậm chí đã nhiều lần lão muốn chính thức xuất gia quy y, nhưng các đại thần liên can đều không chịu, chẳng phân biệt phe phái, ai nấy đều liều chết can ngăn, mới khiến cho Hoàng đế từ bỏ ý niệm cạo trọc… Nếu lão biết hiện trạng của Hoàng đế nước Tần, ngoài vui sướng khi người gặp họa còn thêm vài phần hâm mộ…
Nhưng không cao trọc không có nghĩa là lòng nhiệt tình với tôn giáo của Hoàng đế biến mất. Từ năm năm trước, khi Ý Quý phi hoăng, lão đã chuyển ra khỏi hoàng cung, để tóc tu hành ở trong điện Vạn Thọ, chín con trâu cũng không kéo về được.
Hôm nay Thượng Quan Thừa tướng tới cùng Hoàng đế đón tết Trung thu. Người tu hành thích thanh tĩnh, cho nên ngày lễ ngày tết chỉ cho vài đại thần tri kỷ tới hưởng cùng, không mở tiệc lớn. Kiệu dừng, quản gia nhẹ nhàng nhấc màn kiệu:
- Tướng gia, tới rồi.
Thở sâu, nhìn lên vầng trăng tròn sáng dần ở chân trời, Thượng Quan Thừa tướng chậm rãi đứng dậy. Quản gia muốn tới đỡ, lão lại khoát tay thản nhiên từ chối:
- Lão phu còn đi được….
Đoạn, lão xuống kiệu bước tới cửa đại điện.
Quản gia vội cười bồi:
- Đúng vậy, Tướng gia sống lâu trăm tuổi, đến một trăm tuổi vẫn còn đi đứng nhẹ nhàng….
Lão còn chưa dứt lời thì thấy lão Tướng gia nâng chân khó khăn vướng vào bậc cửa cao cao, hơi ngã chúi về phía trước, mọi người sợ ngây người.
Cũng may Tướng gia tránh được kiếp nạn, lúc này, có người từ trong phòng đi ra đón, vừa lúc Thượng Quan Thừa tướng bị vấp, ai u một tiếng, vinh dự trở thành đệm thịt cho Tướng gia.
Chúng hạ nhân vội chạy lên ba chân bốn cắng đỡ Tướng gia dậy. Vạn hạnh, lão gia tử bình yên vô sự.
Nhin sang người bị đè bẹp kia, thì ra là Tổng quản thái giám Hoàng công công trong cung. Lão gia thường ngày sống an nhàn sung sướng giờ bị đau tới chảy nước mũi:
- Ai u…. tổ tông ta ơ, ta lại đi ra đỡ tai họa cho ngài rồi…
- Còn không mau đỡ công công dậy?
Mọi người vội vàng đỡ Hoàng công công dậy, đấm lưng cho lão. Thượng Quan Vân Hạc cũng chắp tay cười:
- Công công đừng nóng giận, lão phu cũng không cố ý.
- Tạp gia không giận. Đừng lo.
Hoàng công công đột nhiên nhỏ giọng nói:
- Vạn tuế gia nổi giận, Tướng gia cẩn thận một chút.