1: Thương Đức Trọng và Tân Ly Đồng
Chương 435
Tân Ly Đồng tức giận, nói:
- Ta đã không còn hy vọng từ lâu rồi. Có điều như Đồ huynh đệ nói, khổ công học hai mươi năm, có trăm mà không dùng được một. Ngoại trừ đi thi ta còn làm được gì? Có điều đây cũng chỉ là nói chuyện phiếm, bỏ mặc cho số phận mà thôi...
Giọng nói của y không giấu được sự chua xót và đâu khổ.
Thương Đức Trọng chỉ Tân Ly Đồng mà nói:
- Tân huynh chính là của quý ở Lũng Hữu chúng ta, tài trí hơn người, bụng đầy kinh luận. Mười lăm tuổi xứng đáng giành giải Nguyên. Cái câu "mười lăm có thể nhập Tần" chính là câu mô tả huynh ấy. Nhưng đáng thương, trong mười mấy năm, không ngờ chẳng có được cả một cái tiến sĩ thì còn nói được gì?
Nói xong, y không còn giữ được bình tĩnh, đập bàn:
- Chẳng phải do học vấn kém, chẳng phải do vận số đen đủi mà là do con người.
Tần Lôi lên tiếng:
- Con người?
Thương Đức Trọng gật đầu nói:
- Đúng vậy! Là con người.
Nói xong, y liền mỉm cười nói với Tần Lôi.
- Công tử xuất thân cao quý nên không biết tới những chuyện xấu xa bức xúc. Hay là bỏ qua, tránh để cho ngài bị bẩn tai.
Tần Lôi biết y e ngại nên cười vang:
- Người nói vô tội. Cứ nói để giải khuây mà thôi.
Lúc này, Thương Đức Trọng mới lên tiếng than thở:
- Trước kia, đại Tần ta sử dụng "khoa cử", "trưng quan", "lựa chọn đề bạt", " Bổ nhiệm con cái"...để chọn quan lại. Tất cả cũng vì Thái tổ đã chiếu cố đến các mặt, để cho bình dân, danh sĩ đức cao, sĩ tộc nhà giàu cùng với nhà công thần được sử dụng. Điểm xuất phát có thể nói rất tốt.
Tần Lôi biết y đang cố kìm nén liền nâng chung trà mà nhấp một ngụm sau đó mỉm cười, tiếp tục nghe y nói:
- Nhưng ba phương pháp sau chỉ là cách nhỏ. Tóm lại cuối cùng, "quan cho dù là thần tử nhưng nếu không phải tiến sĩ thì vẫn không được mỹ mãn". Nếu không xuất thân tiến sĩ, cho dù có làm Tể tướng cũng vẫn phải nuối tiếc.
Tần Ly Đồng gật đầu:
- Chính vì điều đó mà đệ tự danh gia vọng tộc cũng sẽ nghĩ cách để có được xuất thân tiến sĩ. Chỉ khi nào không còn cách nào khác mới chấp nhận theo ba cách sau. Mà tất cả xuất thân tiến sĩ trong triều cũng sẽ coi bọ họ là người ngoài, làm cho bọn họ phải chịu đựng đủ mọi sự kỳ thị, rất khó được làm tể tướng.
Tần Lôi vuốt cằm, nói:
- Quả thật, trong lục bộ ngũ viện, người áo hồng trở lên đều có xuất thân tiến sĩ.
Thương Đức Trọng nói với sắc mặt âm trầm:
- Vì thế cho dù danh gia vọng tộc, hay công thần, thậm chí là Hoàng thân quốc thích cũng đều chen chúc lên cây cầu độc mộc này.
Dứt lời, y lại nói tiếp đầy kiêu ngạo:
- Nếu tất cả cùng dựa vào làm văn, so tài thì cho dù có bất tài mà không vào được Nhất giáp, học sinh cũng phải được Nhị giáp.
Vì có Tần Lôi ở đây nên y cũng không dám chê con nhà quyền quý quá mức, nếu không bình thường đã chửi thật to "lòng công khanh như chó, thượng thư là kẻ mặt dày".
Mặc dù y không nói thẳng nhưng Tần Lôi vẫn hiểu được, liền nói nhỏ:
- Ta nghe nói đám quyền quý nắm giữ khoa cử, hình như nhất giáp nhị giáp có tác động bên trong. Nhưng chẳng phải Tam giáp vẫn để cho mọi người cạnh tranh công bằng hay sao?
Liếc mắt nhìn mấy vị sĩ tử, hắn lại nói:
- Nếu toàn bộ tiến sĩ đều do tác động, Văn Khúc tinh hạ phàm cũng đừng mong trúng mà Đồng tiến sĩ cũng chẳng có lấy một ai.
Ai ngờ, cả hai người đó chỉ biết mỉm cười, nói:
- Cách thức mà công tử nói đã lỗi thời, hiện tại ngay cả Tam giáp cũng vậy.
Ngay cả Phương Trung Thư vẫn im lặng cũng lên tiếng:
- Công tử xuất thân cao quý, đương nhiên không phải khom lưng vì năm đấu gạo, nên không biết là chuyện bình thường.
Chỉ có Đồ Cung Thuần là ngạc nhiên, cho thấy không biết gì.
Tần Lôi cảm thấy rất lạ liền hỏi:
- Tại sao lại phải vì năm đấu gạo?
Nói xong hắn liếc mắt nhìn Nhạc Bố Y, nhưng gã lại lắc đầu:
- Đừng có hỏi ta. Mười tám năm trước không có chuyện như vậy.
Tần Ly Đồng nghe xong liền vỗ tay rồi thở dài:
- Một câu nói của vị tiên sinh đây đã cho thấy hết mười mấy năm. Vừa lúc, cũng là cả quá trình lận đận của tại hạ.
Tần Lôi cười khổ một tiếng rồi nói:
- Xem ra lại cũng là vị thừa tướng đại nhân của chúng ta.
Tân Ly Đồng gật đầu nói:
- Đúng vậy. Hai mươi năm trước, sĩ tử vào kinh tập trung vào tam giáp. Một năm cũng có thể đỗ được một, hai trăm người, cho ra được sáu bảy quan viên Bát phẩm. Nhưng sau khi Văn thừa tướng nắm quyền được mười tám năm, chuyện đó đã hoàn toàn thay đổi.
Khúc Duyên Vũ đi theo Tần Lôi khi nghe tới "Đồng tiến sĩ" nhớ rõ hắn xem thường chuyện này. Nhưng nghe đám sĩ tử thì đó lại là một chuyện tốt, cho thấy hai bên có sự chênh lệch.
Nhắc tới Văn Ngạn Bác, Thương Đức Trọng nghiến răng nghiến lợi:
- Văn tặc được quyền quyết định Nhất giáp, Nhị giáp nhưng còn chưa biết đủ lại còn vươn tay tới cả Tam giáp. Sĩ tử dự thi muốn đỗ thì phải trở thành môn hạ của y, khúm núm, nịnh nọt, nếu không sẽ giống như ta với Tân huynh, cứ thi mà chẳng bao giờ đỗ.
Tân Ly Đồng nghe tới đây thì hai mắt cũng đỏ ửng lên tiếng:
- Triêu khấu quyền quý môn, mộ tùy phì mã trần. Tàn bôi dữ lãnh chích, đáo xử tiềm bi tân.
(Đây là bài thơ Phụng tặng Vi tả thừa trượng nhị thập nhị vận của Đỗ Phủ:
Hoàn khoá bất ngã tử,
Nho quan đa ngộ thân.
Trượng nhân thí tĩnh thính,
Tiện tử thỉnh cụ trần.
Phủ tích thiếu niên nhật,
Tảo sung quan quốc tân.
Độc thư phá vạn quyển,
Hạ bút như hữu thần.
Phú liệu Dương Hùng địch,
Thi khan Tử Kiến thân.
Lý Ung cầu thức diện,
Vương Hàn nguyện bốc lân.
Tự vị phả dĩnh xuất,
Lập đăng yếu lộ tân.
Trí quân Nghiêu, Thuấn thượng,
Tái sử phong tục thuần.
Thử ý cánh tiêu điều,
Hành ca phi ẩn luân.
Kỵ lư thập tam tải,
Lữ thực kinh hoa xuân.
Triêu khấu phú nhi môn,
Mộ tuỳ phì mã trần.
Tàn bôi dữ lãnh chá,
Đáo xứ tiềm bi tân.
Chủ thượng khoảnh kiến trưng,
Thúc nhiên dục cầu thân.
Thanh minh khướt thuỳ si,
Tằng đăng vô túng lân.
Thậm quý trượng nhân hậu,
Thậm tri trượng nhân chân.
Mỗi ư bách liêu thượng,
Ổi tụng giai cú tân.
Thiết hiệu Cống công hỉ,
Nan cam Nguyên Hiến bần.
Yên năng tâm ưởng ưởng,
Chỉ thị tẩu tuân tuân.
Kim dục đông nhập hải,
Tức tương tây khứ Tần.
Thượng liên Chung Nam sơn,
Hồi thủ thanh Vị tân.
Thường nghĩ báo nhất phạn,
Huống hoài từ đại thần.
Bạch âu một hạo đãng,
Vạn lý thuỳ năng thuần.
Dịch nghĩa:
Con nhà giàu không bao giờ chết đói
Mũ áo nhà nho nhiều lúc làm lỡ đời người
Xin bậc tôn trưởng hãy lắng tai nghe
Cho kẻ hèn mọn được giãi bày rõ rệt
Đỗ Phủ này lúc còn ít tuổi
Sớm được dự hàng "khách nước" vinh quang
Sách đọc vỡ muôn cuốn
Bút viết như có thần
Phú địch nổi Dương Hùng
Thơ gần với Tử Kiến
Lý Ung cũng mong biết mặt
Vương Hãn cũng muốn ở gần
Nghĩ mình sẽ được trổ tài
Bước lên nơi trọng yếu
Giúp vua hơn Nghiêu Thuấn
Làm cho phong tục trở lại trong lằnh
(Nhưng) ý nghĩ ấy đã bị tan mất
Lại không được như người ẩn dật
Đâm ra đi lang thang hát nghêu ngao
Mười ba năm trời cưỡi trên mình lừa
Ăn ở nhờ nơi kinh đô
Sớm gõ cửa nhà giàu
Chiều hút theo dấu bụi đám ngựa béo
Rượu thừa cùng chả nguội
Đến đâu cũng âm thầm xót xa
Vụt được vua vời đến
Chắc được bay nhảy có phần
(Nhưng) giữa khoảng trời xanh, chim đành rũ cánh
Cá lờ đờ không chỗ giương vây
Thẹn mình được bậc tôn trưởng rủ tình đằm thắm
Rất hiểu lòng chân thực của cụ
Thường khi trước mặt trăm quan
Những câu thơ hay được đưa ra nhẩm đọc
Trộm bắt chước cái mừng của Cống Vũ
Chưa cam chịu cảnh Nguyên Hiến nghèo nàn
Hay đâu lòng bùi ngùi
Mỗi bước ruột nẫu úa
Nay định phương đông vào bể
Sẽ ra phương tây đi khỏi đất Tần
Nhìn núi Chung Nam vẫn còn lmến tiếc
Nghoảnh về phía sông Vị trong vắt một màu
Bát cơm còn mang ơn nặng
Huống chi từ biệt bậc đại thần lại không nhớ nhung
(Từ đây) chim bạch âu lẩn trong khoảnh mênh mông
Muôn dặm vẫy vùng ai còn chế ngự được
Bản dịch thơ của Nhượng Tống:
Khố lụa chẳng chết đói
Mũ nho thường tội thân
Cụ hãy lắng nghe thử
Hèn mọn xin phân trần
Phủ tôi lúc trẻ tuổi
Sớm dự khoa thi xuân
Sách đọc vỡ muôn quyển
Hạ bút như có thần
Thơ sánh sức Tào Thực
Phú ngang tài Tử Vân
Lý Ung tìm biết mặt
Vương Hãn muốn cầu thân
Tài mình tưởng chẳng mấy
Sẽ nắm quyền trị dân
Giúp vua vượt Nghiêu Thuấn
Lại cho phong tục thuần
Hát rong phải lánh đời ?
Nguyền xưa dẫu lỗi dần
Cưỡi lừa mười ba năm
Đất kinh tìm kiếm ăn
Nhà giàu sớm gõ cửa
Ngựa béo chiều theo chân
Rượu thừa, miếng chả nguội
Nuốt tủi đã bao lần ?
Nhà vua vừa cho đòi
Bay nhảy chắc có phần
Mây xanh, cánh bỗng rã
Vũng cạn, vẩy đành quằn
Rất biết cụ thực bụng
Rất cảm cụ ân cần
Câu hay thường đọc lại
Trước mặt các triều thần
Lòng mừng riêng khấp khởi
Cảnh nghèo bao khó khăn
Chạy kể đã vất vả
Lòng dẫu không ăn năn
Nay định tìm vào bể
Sẽ ra ngay khỏi Tần
Núi Chung còn tiếc rẻ
Bến Vị tạm lần chần
Bữa ăn mong trả nghĩa
Huống nữa là ân nhân
Muôn dặm sóng mông mênh
Âu trắng ai dễ gần ?
Nghe xong tiếng ngâm của Tân Ly Đồng, Thương Đức Trọng vỗ mạnh xuống bàn mà kết tiếng kêu đầy căm hận:
- Văn tặc không chết, nước không có mặt trời. Chúng ta muốn giữ danh dự cũng chẳng có ngày nổi danh.
Vừa nghe thấy hai tiếng "Văn tặc" ánh mắt Tần Lôi lập tức như phát sáng, cười nói:
- A? Tại sao ta nghe thấy nói Văn thừa tướng là "ngôi sao sáng trên văn đàn, người thầy của trăm quan?
Nói xong, hắn quay sang Nhạc Bố Y hỏi:
- Có đúng không?
Hắn không ngờ Nhạc Bố Y hơi ngẩn người rồi lập tức nói:
- Đúng đúng.
Tần Lôi cảm thấy nghi ngờ nhủ thầm :"cái gì gắn vào đít tên này vậy?"
Nhưng bây giờ không phải lúc để hỏi, hắn chỉ nghe thấy Thương Đức Trọng cắt lời:
- Tọa sư cái rắm. Ngôi sao sáng cái rắm! Chỉ là một đàn chó vẫy đuôi khi thấy chủ chó mà thôi. Ngôi sao sáng cũng là con mẹ nó ăn hối lộ, kết bè kéo cánh.
Tân Ly Đồng hết đoạn cảm xúc vội vàng kéo tay y:
- Đức Trọng! Cẩn thận lời nói. Đây không phải ở nhà.
Nghe y nhắc, Thương Đức Trọng cũng hơi hối hận, nói:
- Uất hận trong lòng nên nói bậy, mọi người đừng có để ý.
Nhưng đã có người ghi nhớ, nói không chừng tới ngày nào đó sẽ có chuyện xấu xa tới với gã.
Tần Lôi thấy sắc mặt mọi người liền lên tiếng:
- Ta đã nói trước là người nói vôi tội. Nếu ai không biết điều, coi chuyện này là thật, hoặc ngày sau lôi ra hại Thương huynh đệ, thì bãi tha ma ở thành Nam chính là chỗ ở nửa đời còn lại của kẻ đó.
Âm thanh của hắn tuy bình thường, nhưng đầy uy nghiêm khiến cho người ta chẳng hề nghi ngờ.
Nếu không chìm đắm trong quyền thế mà chỉ tỏ vẻ thì không thể có hiệu quả như vậy. Ngay cả đám nho sinh cũng biết, vị công tử nhìn như rộng lượng đó lại không phải kẻ dễ nói chuyện.
Tần Lôi quay đầu nhìn mấy bàn còn lại rồi híp mắt, cười nói:
- Hay là tất cả mọi người theo ta cùng nhau hô to, thể hiện có cùng chung mối thù.
Mọi người ngơ ngác, nhìn nhau hỏi:
- Hô cái gì?
Tần Lôi vẫy tay một cái, Tần Tứ Thủy liền vội vàng chạy lại gần. Hắn liền ghé sát tai y mà nói nhỏ vài câu. Tần Tứ Thủy tỏ ra khó xử hỏi:
- Không được. Ta là người khiêm tốn.
Tần Lôi cười nói:
- Ngươi cũng có thể hô "Lý Hồn là một tên khốn".
Tần Tứ Thủy cau mày lại nói:
- Hay là ngài trước đi.
Nói xong, y chợt nhấc tay hô to:
- Văn Ngạn Bác là một con rùa đen.
Cả căn phòng hoàn toàn im lặng, thậm chí có thể nghe thấy cả tiếng cây kim rơi xuống đất.... Tất cả mọi người nhìn Tần Tứ Thủy như nhìn con quái vật khiến cho gã khóc không ra nước mắt, chỉ Tần Lôi, nói:
- Do công tử bảo ta hô...
Mọi người nhìn theo tay gã chỉ thấy Tần Lôi đứng đậy nói đầy bình tĩnh:
- Các vị! Nhìn quần áo thì tất cả mọi người đều là sĩ tử đi thi. Làm tổn thương tới đồng loại chính là chuyện đáng thẹn nhất.
Nói xong, hắn lại chỉ về phía cầu thang rồi mỉm cười:
- Vệ sĩ của ta đã phong tỏa cái tầng này, không ai biết trên này có chuyện gì. Chỉ cần mọi người không trở về nói linh tinh thì cứ hô có làm sao?
Câu nói này của hắn ngầm có ý uy hiếp:"ông đây đã bao vây chỗ này, nếu các ngươi không nghe thì đừng mong rời khỏi."
Người đọc sách là những người nhạy cảm nhất làm sao mà không hiểu được ý của Tần Lôi? Hơn nữa, bọn họ nghe hai người kia nói chuyện đã thầm chửi Văn Ngạn Bác rồi. Nếu không phải e ngại Văn tặc quyền thế, thì chẳng cần Tần Tứ Thủy lên tiếng, bọn họ cũng sẽ lên tiếng chửi.
Người muốn mắng mà không dám mắng nên cảm thấy hơi bực.
Nhưng có những người vẫn dám đứng lên vì thiên hạ. Chỉ thấy Đồ Cung Thuần đứng dậy ném cái chén rồi cao giọng:
- Nếu phải đi liếm đít kẻ khác thì ông đây thà về nhà trồng trọt.
Nói xong, y liền hét:
- Các ngươi sợ Văn Ngạc Bác như ta không sợ. Văn Ngạc Bác là con rùa đen.
Thương Đức Trọng vỗ tay khen ngợi:
- Đúng là có phong cách của liệt sĩ. Ta cũng hô.
Nói xong y liền hô to:
- Văn Ngạn Bác là con rùa đen, sinh con trai gọi là con rùa nhỏ, cháu sinh ra là...
Tần Lôi cảm thấy ngạc nhiên không hiểu vì sao tên này lại có thù với Văn lão đầu như vậy?
- Quy tôn tử.
Tần Ly Đồng cười ha hả. Thương Đức Trọng là bạn tốt của gã nên phải ủng hộ.
Thấy bọn họ mắng, những người khác cũng hưởng ứng khiến cho nơi này biến thành đại hội thảo phạt Văn tặc.
Tần Lôi nhìn Phương Trung Thư cười nói:
- Tất cả mọi người đều lên tiếng vì sao Phương huynh lại im lặng?
Phương Trung Thư nhe răng cười nói:
- Học sinh có một câu đối, lại muốn cùng với Nhạc tiên sinh.
Nhạc Bố Y cười:
- Rất vui.
- Vế trên là: chúng tiến sĩ thượng đẳng uy phong, phi yếu nhận tặc tác phụ!
Phương Trung Thư cười nói.
- Vế dưới là: văn thừa tương hạ lưu ti tiện, toàn gia đô thị ô quy.
Nhạc Bố Y cũng lên tiếng mắng mà mắt chẳng hề chớp.